کسورات فیش حقوقی بخش بسیار مهمی از حقوق هر فرد را تشکیل می دهد. وقتی حقوقتان را نگاه می کنید، معمولا تعدادی ردیف با عنوان هایی مثل بیمه، مالیات، بازنشستگی یا کسورات قانونی می بینید که از شامل مبلغی کسر شده از مبلغ کل حقوق شماست. بسیاری از کارکنان اطلاع ندارند که هر مورد چه معنایی دارد و چرا گاهی اوقات، مبلغ آن تغییر می کند.
فهم درست این کسورات به مدیریت مالی شخصی کمک می کند و امکان برنامه ریزی بهتر برای آینده و جلوگیری از اشتباهات در پرداخت ها را فراهم می آورد.
منظور از کسورات فیش حقوقی چیست؟
در این بخش قرار است توضیح دهیم کسورات فیش حقوقی چیست و چرا باید به آنها توجه داشته باشیم. وقتی صحبت از کسورات حقوق و دستمزد 1405 به میان می آید، منظور همان مبلغ هایی است که از حقوق و مزایای ماهانه کارکنان کسر می شود. این کسورات به طور معمول بر اساس توافق بین کارگر و کارفرما مشخص می شوند، اما برخی موارد هم توسط قانون تعیین می شوند و الزام آور هستند.
کسورات حقوق می تواند شامل بیمه تامین اجتماعی، مالیات بر حقوق و مزایا، مساعده ها، وام ها و کسورات صندوق اجرایی باشد.
در نظر داشته باشید که در محاسبه حق ماموریت کارکنان نیز کسورات لحاظ خواهد شد.
جدول کسورات حقوق 1405
حال که متوجه شدید کسورات فیش حقوقی چیست اکنون بهتر است به جدول کسورات حقوق و دستمزد 1405 نگاه کنیم و دسته بندی ببینیم این کسورات چگونه است و هر کدام چه تأثیری روی حقوق نهایی دارند. به طور کلی، کسورات را می توان به دو دسته اصلی تقسیم کرد:
- کسورات قانونی: کسورات قانونی موارد الزامی هستند و طبق قانون کار، قانون تأمین اجتماعی و قانون مالیات ها تعیین می شوند. به عنوان مثال بیمه تامین اجتماعی و مالیات بر حقوق از کسورات قانونی فیش حقوقی محسوب می شوند.
- کسورات توافقی: این موارد بین کارفرما و کارگر توافق می شوند و نیاز به رضایت کتبی دارند. از جمله این موارد می توان به اقساط وام، مساعده یا جرائم انضباطی اشاره کرد.
به جدول کسورات حقوق نمونه فیش حقوقی زیر دقت کنید:
مبلغ کل حقوق و مزایا در فیش حقوقی تصویر بالا 37,7447453 تومان است، اما مبلغ 13,754,862 تومان آن به عنوان کسورات فیش، کسر شده است.
نکات مهم در مورد کسورات
برخی نکات کلیدی به منظور درک دقیق کسورات فیش حقوقی برای کارمندان، حسابداران و کارفرمایان را در ادامه شرح می دهیم:
- سهم بیمه تأمین اجتماعی کارگر 7 درصد است؛ سهم کارفرما جداگانه و 23 درصد محاسبه می شود.
- سقف معافیت مالیات حقوق 1405 مبلغ 24 میلیون تومان در ماه تعیین شده است.
- تمامی کسورات لازم است در فیش حقوقی درج شوند و کارکنان نسبت به آن آگاهی داشته باشند.
- استفاده از نرم افزار حضور و غیاب زمان پرداز کمک می کند محاسبه کسورات و حقوق دقیق و بدون اشتباه و البته طبق قانون کار جمهوری اسلامی انجام شود.
- مستندسازی دقیق و بهره گیری از فایل های اکسل، مانع بروز خطا یا تخلف قانونی در این زمینه می شود.
- معمولا با افزایش حقوق، کسورات نیز ممکن است بروز رسانی شود. جهت اطلاع از افزایش حقوق 1405 و کسورات سال جدید، کلیک کنید.
بررسی تک تک آیتم های کسورات فیش حقوقی
در بخش های قبلی توضیح دادیم کسورات حقوق و دستمزد 1405 شامل چه مواردی است و انواع کلی آن را مرور کردیم. حالا وقت آن است که نگاهی دقیق تر به هر آیتم کسورات بیندازیم. هر آیتم کسورات، چه قانونی و چه توافقی، نقش متفاوتی در محاسبه حقوق خالص دارد.
در نظر داشته باشید که برخی سازمان ها در حکم کارگزینی نیز کسورات را ذکر می کنند.
کسورات قانونی
کسورات قانونی طبق قوانین جاری کشور اعمال می شوند که شامل دو مورد زیر است:
- بیمه تامین اجتماعی
- مالیات بر حقوق
بیمه تأمین اجتماعی 7 درصد از حقوق مشمول توسط کارگر و 23 درصد توسط کارفرما محاسبه و به حساب سازمان تأمین اجتماعی واریز می شود. مالیات بر حقوق نیز بر اساس جدول پلکانی محاسبه شده و براساس سقف معافیت های سالانه تغییر می کند؛ بنابراین نمی توان عدد مشخصی برای آن اعلام کنیم.
کسورات توافقی
کسورات توافقی شامل مواردی است که بین کارفرما و کارگر توافق شده و معمولا نیاز به رضایت کتبی دارد. از جمله می توان به اقساط وام، مساعده ها، بیمه تکمیلی و هزینۀ متفرقه اشاره کرد. این کسورات تنها با ثبت درست و شفاف قابل اعمال هستند.
برخی از پرکاربردترین کسورات فیش حقوقی از نوع توافقی در ادارات و سازمان ها، عبارت اند از:
- کسر اقساط وام و یا مساعده: این مورد مربوط به وام های درون سازمانی است که کارفرما بر اساس شرایط مختلف، برای کارکنان در نظر می گیرد.
- جرائم انضباطی: بر اساس آیین نامه داخلی شرکت، جریمه هایی برای موارد مشخص در نظر گرفته می شود.
- کسر غیبت یا تأخیر: بر مبنای تعداد ساعات یا روزهای غیبت، ضربدر دستمزد روزانه یا ساعتی این مبلغ مشخص می شود.
- بیمه تکمیلی: در صورت عضویت داوطلبانه کارمند در طرح بیمه تکمیلی شرکت، این مبلغ به صورت ماهیانه کسر می شود.
به عنوان مثال اگر یک کارمند قبل از موعد، مساعده دریافت کند، در زمان پرداخت حقوق مبلغ مساعده به صورت کسورات از فیش حقوقی او کسر خواهد شد. یا در مورد بیمه تکمیلی، مبلغ کسورات بر اساس تعداد افراد تحت تکفل و نرخ بیمه محاسبه می شود.
به این ترتیب بررسی تک تک آیتم های کسورات یعنی نگاه دقیق به بیمه ها، مالیات، مساعده ها، وام ها و سایر کسورات توافقی و شفاف کردن اثر هر آیتم روی حقوق خالص. این کار از اشتباهات جلوگیری می کند و اعتماد کارکنان به فیش حقوقی و شفافیت سیستم مالی شرکت را نیز افزایش می دهد.
کدام کسورات فیش حقوقی قانونی هستند و کدام موارد غیرقانونی؟
یکی از مهم ترین موضوعاتی که کارگران، کارمندان و حتی کارفرمایان باید با آن آشنا باشند، تشخیص کسورات قانونی و غیرقانونی در فیش حقوقی است. تمامی مبالغی که از حقوق کارکنان کسر می شوند، باید بر اساس قانون کار، قانون تأمین اجتماعی، قوانین مالیاتی یا توافقات معتبر میان کارگر و کارفرما باشند.
هرگونه کسر حقوق خارج از این چارچوب، می تواند موجب بروز اختلافات کاری شده و حتی پیگیری قانونی از طریق اداره کار را به دنبال داشته باشد. به همین دلیل، آگاهی از انواع کسورات مجاز و غیرمجاز، از بروز مشکلات مالی و حقوقی جلوگیری می کند.
کسورات قانونی فیش حقوقی
کسورات قانونی، مبالغی هستند که براساس قوانین کشور از حقوق کارکنان کسر می شوند و کارفرما موظف به اعمال آن ها در فیش حقوقی است. مهم ترین این موارد شامل حق بیمه سهم کارگر، مالیات بر درآمد، اقساط وام های سازمانی، اجرای احکام قضایی و سایر کسوراتی است که در قوانین یا قراردادهای رسمی پیش بینی شده اند. این مبالغ باید به صورت شفاف در فیش حقوقی ثبت شوند تا کارکنان بتوانند جزئیات آن ها را بررسی کنند.
کسورات توافقی با رضایت کارمند
برخی از کسورات تنها زمانی قابل اعمال هستند که کارمند رضایت خود را اعلام کرده یا این موارد در قرارداد استخدام یا توافق نامه های رسمی درج شده باشند.
برای مثال، اقساط وام های رفاهی، خرید اقساطی کالا، حق عضویت صندوق های تعاونی، بیمه های تکمیلی یا کمک های داوطلبانه از جمله این موارد هستند. در چنین شرایطی، کارفرما باید مستندات مربوط به رضایت کارمند را نگهداری کند تا در صورت بروز اختلاف، امکان اثبات قانونی وجود داشته باشد.
کسورات غیرقانونی در فیش حقوقی
هرگونه کسر مبلغ از حقوق کارکنان بدون پشتوانه قانونی یا بدون رضایت کارمند، جزو کسورات غیرقانونی محسوب می شود. برای مثال، کاهش حقوق به دلیل اشتباهات جزئی بدون طی مراحل قانونی، کسر هزینه های شخصی کارفرما، جریمه های سلیقه ای، یا برداشت مبالغی که در قرارداد ذکر نشده اند، مغایر قانون کار هستند.
در صورت مشاهده چنین مواردی، کارگر یا کارمند می تواند موضوع را از طریق واحد منابع انسانی، بازرسی کار یا اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی پیگیری کرده و درخواست بررسی و اصلاح فیش حقوقی خود را ارائه دهد.
سوالات متداول درباره کسورات حقوق و دستمزد
آیا کارفرما می تواند بدون توافق، کسورات اضافی اعمال کند؟
خیر؛ کسورات توافقی فقط با رضایت کتبی کارگر، قابل اجرا و قانونی هستند.
آیا کسورات فیش حقوقی هر ماه ثابت است؟
کسورات می توانند تغییر کنند و بستگی به حقوق، مرخصی، و تغییر قوانین مالیاتی دارد.
چه مدارکی برای اعتراض به کسورات لازم است؟
فیش حقوقی، قرارداد کاری و هر مدرک مرتبط با کسورات قانونی یا توافقی.
