امروزه با پیشرفت تکنولوژی، امنیت اطلاعات و هویت افراد بیش از پیش اهمیت پیدا کرده است. با افزایش تهدیدات سایبری و نیاز به روش های سریع و مطمئن برای شناسایی افراد، احراز هویت بیومتریک به یکی از روش و البته فناوری های جذاب و کاربردی تبدیل شده است.
به همین خاطر سوال مهمی که ذهن بیشتر کاربران را درگیر کرده، این است که احراز هویت بیومتریک چیست و چرا نسبت به روش های سنتی ثبت اطلاعات و هویت مانند کد ورود، کارت ثبت تردد و… امنیت بیشتری دارد؟
ما در این مقاله سعی داریم به طور کامل این موضوع مهم را بررسی کنیم و تمامی سوالات و چالش های شما را پاسخ دهیم.
منظور از احراز هویت بیومتریک چیست؟
احراز هویت بیومتریک فرآیندی است که در آن از ویژگی های منحصر به فرد فیزیکی یا رفتاری یک فرد برای تأیید هویت وی استفاده می شود.
برخلاف روش های سنتی مانند رمز عبور، پین کد یا کارت های شناسایی (RFid) که اکنون در برخی از انواع دستگاه حضور و غیاب زمان پرداز، به کار گرفته شده، روش بیومتریک امنیت بیشتری دارد؛ بدین خاطر که ممکن است گم یا فراموش شوند و یا حتی به سرقت بروند.
ویژگی های بیومتریک اثر انگشت یا تشخیص چهره تقریبا غیرقابل جعل و اختصاصی هر فرد هستند. این فناوری به دلیل دقت و امنیت بالا، در حوزه های مختلف از جمله کنترل تردد پرسنل، امنیت دیجیتال، بانکداری به کار گرفته می شود.
فرآیند کلی احراز هویت Biometric چگونه است؟
احراز هویت از نوع بیومتریک معمولا در سه مرحله اصلی انجام می شود:
- ثبت بیومتریک (Enrollment): در این مرحله، داده های بیومتریک فرد (مانند اسکن اثر انگشت یا تصویر چهره) جمع آوری و در یک پایگاه داده امن مانند سرور یا هارد سیستم، ذخیره می شود.
- ذخیره سازی: در این مرحله اطلاعات بیومتریک به صورت یک الگوی دیجیتال (نه تصویر خام) رمزنگاری شده و ذخیره می شوند تا از سو استفاده محافظت شود.
- مقایسه (Verification/Identification): هنگام احراز هویت، داده های بیومتریک جدید با داده های ذخیره شده مقایسه می شود تا هویت فرد تأیید یا رد شود.
در دستگاه های حضور و غیاب، معمولا در مرحله اول، بیومتریک تمامی پرسنل ثبت و ذخیره سازی می شود. سپس هر روز در زمان ورود و خروج این افراد، مرحله سوم یعنی مقایسه انجام می گیرد.
انواع روش های احراز هویت بیومتریک
تا اینجای کار به خوبی متوجه شدید که احراز هویت بیومتریک چیست. به طور کلی احراز هویت از نوع بیومتریک را می توان به دو مدل تقسیم بندی کرد:
بیومتریک فیزیکی
7 مدل بیومتریک فیزیکی در دنیای تکنولوژی معرفی شده که در ادامه هر کدام را برایتان بررسی می کنیم:
- اثر انگشت: اثر انگشت با تحلیل شیارها و الگوهای منحصربهفرد انگشت فرد، هویت را سریع و دقیق تایید می کند. این مدل متداول ترین نوع بیومتریک شناخته می شود و معمولا در دو نوع سنسور اثر انگشت نوری و خازنی است.
- تشخیص چهره: تشخیص چهره با بررسی ویژگی های صورت و فاصله اجزای آن، هویت افراد را بدون تماس تایید کرده و در موبایل ها و دستگاه های حضور و غیاب و… استفاده می شود.
- عنبیه: از طریق الگوهای پیچیده سطح چشم، اثر هویتی بسیار دقیق ارائه می دهد و در سیستم های امنیتی خاص و مرزبانی بهکار میرود.
- شبکیه: با تحلیل الگوی رگ های پشت چشم، امنیت بسیار بالا فراهم می سازد و بیشتر در مراکز حساس و سیستم های پیشرفته استفاده شده است.
- تشخیص رگ: تشخیص رگ با تصویربرداری مادونقرمز، الگوی منحصربهفرد رگ های دست را بررسی کرده هویت را ثبت و یا تشخیص می دهند.
- هندسه دست: با اندازهگیری شکل، ابعاد و نسبت های دست، هویت را تایید می کنند و دوام بالایی در محیط های صنعتی دارد.
- الگو DNA: تحلیل ساختار ژنتیکی، دقیق ترین روش شناسایی محسوب می شود اما زمان بر و بیشتر در پزشکی و تحقیقات جنایی استفاده می گردد.
بیومتریک رفتاری
- الگوی تایپ: با بررسی سرعت، ریتم و فشار کلیدها، رفتار منحصربهفرد کاربر را تحلیل کرده و هویت را ثبت می کنند.
- تشخیص صدا: تشخیص صدا با تحلیل تون، فرکانس و ویژگی های گفتاری، هویت را تعیین می کند.
- نحوه راه رفتن: نحوه راه رفتن با بررسی حرکت بدن و الگوی پا، هویت را بدون نیاز به همکاری مستقیم فرد تشخیص داده و تردد وی را ثبت می کنند.
- امضای دیجیتال: امضای دیجیتال با سنجش فشار، سرعت و مسیر حرکت قلم، هویت را بهصورت پویا تایید می کنند.
- الگوی تعامل کاربر: الگوی تعامل با تحلیل نحوه لمس، سوایپ یا حرکت موس، رفتار دیجیتال فرد را می سنجد.
حالا به خوبی متوجه شدید که انواع احراز هویت بیومتریک چیست؛ در ادامه مزایا و معایب این تکنولوژی ها را بررسی می کنیم.
مزایای احراز هویت بیومتریک چیست؟
اگر مزایای احراز هویت بیومتریک را شرح دهیم، باید به موارد زیر اشاره کنیم:
امنیت بالا
روش احراز هویت biometric امنیت بسیار بیشتری نسبت به روش های سنتی مانند رمز عبور، کارت RFID دارد؛ بدین خاطر که احتمال سرقت و جعل آن بسیار کمتر از این روش هاست. درست است که شما هزینه بیشتری برای دستگاه های دارای احراز هویت بیومتریک پرداخت می کنید، اما ارزش بسیار بیشتری نسبت به روش های سنتی احراز هویت دارد.
راحتی استفاده
شما نیازی نیست که برای ثبت تردد خود، پسوردی را به خاطر بسپارید یا اینکه کارتی را به همراه داشته باشید. در نتیجه بسیار راحت تر از روش های سنتی، فرآیند ثبت برای کاربران انجام می شود. بیومتریک اثر انگشت یا تشخیص چهره هیچ وقت فراموش نمی شود و یا هیچ وقت گم نمی شود در نتیجه در کنار راحتی استفاده، امنیت بیشتری نیز دارد.
سرعت و کارایی
به عنوان مثال ثبت تردد به وسیله بیومتریک اثر انگشت با سرعت بیشتری نسبت به ثبت تردد با پسورد، انجام می شود. پرسنل یک شرکت برای ثبت تردد خود با پسورد، باید زمان بیشتری را صرف کنند، نسبت به ثبت تردد با اثر انگشت و یا تشخیص چهره.
کاهش امکان تقلب
در بسیاری از شرکت ها شاهد هستیم که کارکنان برای پرسنل غایب، ساعت می زنند تا غیبت آن ها دیده نشود. کارکنان در کار با دستگاه های حضور و غیاب اثر انگشتی یا تشخیص چهره دیگر امکان تقلب را ندارند.
زمان پرداز در مشاوره های خرید دستگاه حضور و غیاب، محصولات ثبت تردد بیومتریکی را بیشتر از محصولات سنتی به کاربران و مشتریان پیشنهاد می دهد.
چالش ها و معایب احراز هویت بیومتریک
با وجود مزیت های جذاب روش ثبت تردد بیومتریک، معایب و چالش هایی را نیز هم برای پرسنل و هم برای مدیران شرکت ها به همراه دارد:
- مسائل حریم خصوصی و امنیت داده ها: با توجه به اینکه داده های بیومتریک معمولا برای محیط های حساس مورد استفاده قرار می گیرد، در صورت هک و یا فاش شدن اطلاعات، حریم خصوصی پرسنل به خطر می افتد.
- خطا در شناسایی: اگر دستگاه های ثبت بیومتریک، سنسورهای ضعیفی داشته باشند، در برخی شرایط ممکن است نتوانند کاربر را به خوبی شناسایی کنند.
- تبعیض و سوگیری الگوریتمی: الگوریتم های تشخیص چهره یا صدا ممکن است برای برخی گروه ها (بر اساس جنسیت، نژاد یا رنگ پوست) دقت کمتری داشته باشند. این موضوع می تواند منجر به تبعیض ناخواسته یا تصمیم های ناعادلانه شود.
- وابستگی به فناوری و هزینه ها: پیاده سازی و نگهداری سیستم های احراز هویت بیومتریک پرهزینه است؛ دستگاه های حضور و غیاب تشخیص چهره قیمت بیشتری نسبت به دستگاه های کارتی و پسوردی دارند و در کنار آن مواردی مانند نگهداری و آموزش های مربوط به آن نیز تا حد زیادی دشوار است.
به عنوان مثال انواع دستگاه حضور و غیاب تشخیص چهره که از بیومتریک تشخیص چهره استفاده می کنند، در صورت ضعیف بودن سنسور ممکن است با آسیب دیدن انگشت، نتوانند تردد را ثبت کنند.
آیا دستگاه های حضور و غیاب بیومتریک به اندازه کافی امنیت دارند؟
ثبت تردد پرسنل با دستگاه های حضور و غیاب موضوع بسیار مهمی است و مدیران را در انتخاب این دستگاه ها با چالش روبرو کرده است. اینکه آیا دستگاه های جدید که امکان احراز هویت بیومتریک را دارند، به اندازه کافی می توانند در فرآیند ورود و خروج، کمک کننده باشند. آیا واقعا روش های سنتی ثبت تردد در دستگاه ها مانند رمز عبور و کارت تردد، منسوخ شده است؟
ما در این مقاله سعی کردیم مزیت ها و نکات مهم درباره احراز هویت Biometric را بررسی کنیم. روش بیومتریک روشی نوین و کاربردی در ثبت اطلاعات و هویت کاربران است و امروزه با توسعه و بروز رسانی سنسور و دستگاه ها، نگرانی و چالش های استفاده از این روش به حداقل رسیده است.
